Kişisel bütçe nedir?

2008'den beri engelli bireylerin katılım hizmetlerini kişisel bütçe (Persönliches Budget) olarak alma konusunda yasal hakkı vardır – gerekirse birden fazla kurumdan. Ayni hizmet yerine her ay kararlaştırılmış bir tutar alır ve günlük hayata katılmak için ihtiyaç duydukları hizmetleri bununla öderler.

Bütçe sahibi hizmetleri kendisi „satın alır” ve nereden alacağına kendisi karar verir. İşveren modelinde asistanları bizzat istihdam etmek bile mümkündür. Amaç, engelli bireylerin hizmetlerden yararlanıp yararlanmayacaklarına – ve ne zaman, nerede, nasıl ve kimden – kendilerinin karar vermesidir.

Kimin hakkı var – ve kimler için uygun?

Bedensel, zihinsel veya ruhsal engeli olan ya da engellilik riski taşıyan çocuk, genç ve yetişkinlerin hakkı vardır. Kişisel bütçe tüm engelli bireyler için yaştan bağımsız olarak uygundur:

Her yaştaki çocuklar kişisel bütçe ile bireysel destek, yardım, gözetim ve bakım alabilir.
Öğrenciler okulda uyum ve destek için asistan kullanabilir.
Genç yetişkinler aile evinden taşınıp kendi evlerinde veya destekli konutta bağımsız yaşamak istediklerinde yararlanır.
Üniversite öğrencileri öğrenimde ve günlük hayatta yardıma ihtiyaç duyarlarsa öğrenim asistanlarına ödeme yapabilir.
Çalışanlar iş asistanlığıyla mesleklerini sürdürebilir – refakatle, destekle veya işe götürülerek.
Çok ağır bakım ihtiyacı olan kişiler evde yoğun veya 24 saat bakım sayesinde huzurevine gitmek zorunda kalmayabilir.
Ruhsal hastalığı olan kişiler ör. alışverişte veya toplu taşımada refakat alır ve yeniden sosyal hayata katılır.
Her yaştan kişiler sosyal ilişkilerini sürdürmek ve bir şeyler yapmak için boş zaman asistanlığından yararlanabilir.

Hangi hizmetler ödenir?

Günlük, düzenli tekrarlanan ihtiyaçlar finanse edilir – para olarak veya istisnai durumlarda kuponla. Şu alanlardan hizmetler mümkündür:

Bakım yardımı
Tedavi hizmetleri
Rehabilitasyon hizmetleri
Çalışma hayatına katılım
Kültürel ve sosyal hayata katılım
Konut ve ev

Örnekler

Küçük bir seçki – tam bir liste mümkün değildir, çünkü hizmetler kişisel ihtiyaca göre bireysel olarak onaylanır:

24 saat bakım
Resmi dairelere ve doktora refakat
İşe gidiş için engelliye uygun araç başvurusunda destek
Destekli konut
Koma hastalarının bakımı
Görme engelliler için rehber köpek
İşaret dili tercümanı
Ulaşım hizmetleri
Boş zaman (sinema, tiyatro)
Kişisel bakımda yardım
Ev işlerinde yardım (temizlik, yıkama, alışveriş, yemek)
Yoğun bakım / evde solunum desteği
Hareket ettirme (mobilizasyon)
Rehabilitasyon hizmetleri
Gündüz ve gece bakımı
Teknik iş yardımcıları
Kreş, okul, üniversite, meslek eğitimi ve işte refakat
Destekli istihdam
Tatilde refakat
Sarf malzemeleri

Aile üyelerine ödeme yapılabilir mi?

Büyük bir avantaj: asistanlarınızı kendiniz seçersiniz. İyi arkadaşlar veya akrabalar da asistanlık yapabilir. İstisna, yardım yükümlülüğü (Beistandspflicht) olan kişilerdir: ebeveynine bakan çocuklar, çocuğuna bakan ebeveynler ve eşler. İkinci dereceden itibaren akrabalara ise kişisel bütçeden ödeme yapılabilir.

Bütçeyi sosyal yardım dairesi ödüyorsa aile üyelerine ödeme yalnızca istisnai durumlarda mümkündür – bu her vakada ayrıca incelenir.

Avantajlar ve dezavantajlar

Avantajlar – şunları yapabilirsiniz …

ne kadar ve hangi asistanlığı kimden alacağınıza kendiniz karar vermek – bakım hizmeti, kişisel asistan ya da serbest çalışanlar,
yardımı hangi saatlerde alacağınızı serbestçe belirlemek – ister geç kalkın ister sabah 5'te geziye çıkın,
sürekli değişen personele bağlı kalmak yerine kendi seçtiğiniz, size uyan personelle çalışmak,
yardımın ücretini kendiniz ödeyip daha fazla özerklik ve sorumluluk üstlenmek,
kişisel konularınızda daha özgür karar verdiğiniz için yaşam kalitesi kazanmak.

Dezavantajlar – her şeyi kendisi yöneten kişi şunları yapmalı …

nitelikli asistanları kendisi bulup işe almak,
çalışma ve izin planları yapmak,
maaş bordrosunu ve sosyal sigorta primlerini kendisi hesaplamak,
asistanların sorumluluğunu üstlenmek,
bütçeyi planlamak ve yönetmek,
paranın neye harcandığını belgelemek.

Bu zaman ve bilgi gerektirir. Bu yüzden işlemleri üstlenen ve personel seçiminde yardımcı olan hizmet sağlayıcılar vardır – bkz. Kim yardım eder?

Bütçe ne kadar – ve katkı payı var mı?

Tutar çok farklıdır, çünkü herkesin ihtiyaçları farklıdır. Bütçe bireysel olarak belirlenir, ancak ilke olarak ilgili ayni hizmetlerden yüksek olmamalıdır. Artık yetmezse yeniden görüşülebilir.

Emeklilik ve kaza sigortası, bakım sigortası ve Federal İş Ajansı'nın yardımları gelirden bağımsızdır.
Yasal sağlık sigortasının yardımları da gelire bağlı değildir; ancak olağan yasal katkı payları (ör. ilaç ve yardımcı malzemeler için) ödenir.
Sosyal yardım kapsamındaki yardımlarda (ör. bakım yardımı) gelir ve mal varlığı sınırları geçerlidir; partnerin mal varlığı da hesaba katılır. Uyum yardımında (Eingliederungshilfe) sınırlar çok daha yüksektir.

Nasıl ve nereye başvurulur?

Her engelli kişi kendisi için, ebeveynler de çocukları için kişisel bütçeye başvurabilir. Bütçeyi kendiniz yönetebiliyor olmanız gerekmez – bunun için de yardım istenebilir. Kimse zorlanmaz: seçim özgürlüğü vardır.

Bir görüşmede ihtiyaç belirlenir; istekler ve fikirler yazılı olarak kaydedilir.
Ardından yetkili kurumla bir danışmanlık görüşmesi yapılır ve tüm yardım ihtiyaçları bir hedef anlaşmasına (Zielvereinbarung) yazılır.
Tüm hizmetleri içeren bir karar (Bescheid) alırsınız. Kabul etmiyorsanız itiraz edebilirsiniz.

Başvuruyu bir rehabilitasyon kurumuna veya doğrudan yetkili kuruma yaparsınız. Birden fazla kurum söz konusu olsa da (kurumlar arası bütçe) muhatabınız her zaman tek bir yerdir. Söz konusu olabilecek kurumlar:

İş Ajansı (Agentur für Arbeit)
Çiftçilerin yaşlılık sigortası
Yasal sağlık sigortası
Yasal emeklilik sigortası
Yasal kaza sigortası
Entegrasyon dairesi (Integrationsamt)
Çocuk ve gençlik yardımı
Sosyal tazminat (eski adıyla savaş mağdurlarına yardım)
Bakım sigortası (Pflegekasse)
Sosyal yardım ve uyum yardımı

Bütçe genellikle ay başında ödenir, böylece ayın faturalarını ödeyebilirsiniz.

Başvuru ve işlemlerde kim yardım eder?

Rehabilitasyon kurumlarının yanı sıra sizinle anlaşarak görev üstlenen bütçe asistanları vardır, örneğin:

Yerinde ilk ortak görüşme
Yardım ihtiyacının ayrıntılı analizi
Gerekli bütçenin hesaplanması
Kuruma başvurunun yapılması
Gerekli tüm sözleşmelerin yapılması
Personel bulmada destek
Çalışma ve izin planları
Kısa süreli personel eksikliğinde köprü
Personelin işe alıştırılması
Çalışanlarla sorunlarda irtibat noktası
Bordro işlemleri

Bunun masrafları bütçeye dâhil edilir ve kurum tarafından karşılanır. Bu yardımı kullanıp kullanmayacağınıza siz karar verirsiniz – yalnızca bazı kısımlar veya sadece başlangıçta yardım da mümkündür. Federal Sağlık Bakanlığı'nın vatandaş hattı da yardımcı olur.

Kişisel bütçe hakkında sorularınız mı var? ARTANS Pflegedienst seve seve yanıtlar: 089 / 350 99 380 veya info@artans.de.

Yasal dayanak: § 29 SGB IX. Ekim 2026 itibarıyla, bilgiler garanti değildir.

Kişisel bütçe ilebağımsız yaşam